Alles over B1-niveau, Juridisch, AI
Je doelgroep bestaat niet uit alleen vakgenoten
Veel schrijvers gaan er onbewust van uit dat hun lezers op hen lijken. Een jurist schrijft voor een andere jurist. Een arts gebruikt woorden die voor andere artsen vanzelfsprekend zijn. En een beleidsadviseur schrijft voor mensen die gewend zijn aan beleidsteksten.
Ook bij teksten voor klanten of inwoners gebeurt dat. Schrijvers denken vaak aan ervaren, hoogopgeleide lezers. Maar je lezers zijn niet allemaal juristen, artsen of beleidsadviseurs. Waarom zou je dan voor hen schrijven?
Hoe goed zijn we eigenlijk in lezen?
De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) onderzoekt regelmatig een aantal belangrijke vaardigheden van volwassenen in verschillende landen. Bijvoorbeeld rekenvaardigheid en de vaardigheid om problemen op te lossen. Maar ook leesvaardigheid. Aan het onderzoek van 2024 deden 31 landen mee. Je vindt de resultaten van dit onderzoek op deze website.
De uitkomsten zijn niet verrassend. De verschillen in leesvaardigheid zijn groot, en dat is al tientallen jaren zo. Sommige volwassenen begrijpen korte teksten als de informatie duidelijk wordt aangeboden. Andere volwassenen begrijpen ook lange en ingewikkelde teksten. Nederland scoort goed, en toch heeft 16% van de Nederlandse volwassenen een lage leesvaardigheid.
Goede lezers willen ook duidelijkheid
Goede lezers kunnen ingewikkelde teksten begrijpen. Maar betekent dat ook dat ze ingewikkelde teksten willen? Stel je een manager voor die tussen twee vergaderingen een verzekeringspolis leest. Of een arts die na een werkdag informatie over haar pensioen bekijkt. Zij willen vooral antwoord op drie vragen: wat betekent dit voor mij? Wat moet ik weten? Wat moet ik doen? Duidelijke taal helpt lezers om die antwoorden snel te vinden.
Duidelijke taal kan geld besparen
De Noorse wegbeheerder Statens vegvesen onderzocht wat duidelijke taal oplevert. De organisatie herschreef verschillende veelgebruikte brieven.
Eén brief ging over de verplichte keuring van voertuigen. Na het herschrijven kwamen over deze brief 40% minder vragen binnen. Ook de lezers profiteerden. Zij hadden 40% minder tijd nodig om te begrijpen wat ze moesten doen. Duidelijke taal bespaarde dus tijd aan beide kanten. Lezers begrepen sneller wat ze moesten doen. Medewerkers hoefden minder vragen te beantwoorden.
Schrijf voor iedereen
Het onderzoek van de OESO laat zien dat leesvaardigheid sterk verschilt. Rekening houden met dat verschil betekent niet dat je belangrijke informatie weglaat. Het betekent dat je mensen helpt om informatie te vinden, te begrijpen en te gebruiken.
Want waarom zou je schrijven op het niveau van je beste lezers als zij de minderheid vormen van je doelgroep?
